Nowość w procedurze cywilnej – postępowanie w sprawach własności intelektualnej

Ustawą z dnia z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 1 lipca 2020 r. wprowadzono nową kategorię postępowania odrębnego – postępowanie w sprawach własności intelektualnej.

Czym są sprawy własności intelektualnej?

W znowelizowanym kodeksie postępowania cywilnego, co prawda, nie znajdziemy definicji spraw własności intelektualnej, lecz ustawodawca wprowadza wyliczenie, w jakich sprawach stosuje się nowy tryb.

Są to sprawy: o ochronę praw autorskich i pokrewnych, o ochronę praw własności przemysłowej oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych (sprawy własności intelektualnej).

Ponadto wymienia jakie również sprawy zaliczane są do spraw własności intelektualnej, tj:

1) zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji;

2) ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług;

3) ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.

Zabezpieczenie i wyjawienie lub wydanie środka dowodowego

W związku z charakterem roszczenia, ustawodawca wprowadził możliwość zabezpieczenia przez Sąd środka dowodowego.

Dzieje się tak na wniosek uprawnionego, który uprawdopodobni roszczenie, jak również interes prawny w zabezpieczeniu. Ustawa określa kiedy istnieje interes prawny w zabezpieczeniu środka dowodowego, tj. gdy brak żądanego zabezpieczenia uniemożliwia lub poważnie utrudnia przytoczenie lub udowodnienie istotnych faktów, jak również, gdy zachodzi ryzyko zniszczenia środka dowodowego lub opóźnienie w uzyskaniu środka dowodowego może uniemożliwić lub poważnie utrudnić osiągnięcie celu postępowania dowodowego, lub gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy.

W postanowieniu o zabezpieczeniu środka dowodowego sąd określa zakres wglądu uprawnionego do zabezpieczonego środka dowodowego oraz szczegółowe zasady korzystania i zapoznawania się z nim, a ponadto może ograniczyć lub wyłączyć kopiowanie środka dowodowego lub jego utrwalanie w inny sposób.

Sposobami zabezpieczenia są w szczególności: odebranie towarów, materiałów, narzędzi użytych do produkcji lub dystrybucji, dokumentów, jak również sporządzenie szczegółowego opisu tych przedmiotów połączone, w razie konieczności, z pobraniem ich próbek.

Regulacja ta stanowi rozszerzenie już istniejących przepisów dotyczących zabezpieczenia środka dowodowego, mianowicie art. 2861 ustawy z dnia 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej oraz art. 80 ustawy z dnia 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jak wskazuje ustawodawca w projekcie nowelizacji dotychczasowa regulacja nie zapewniała celu jaki im przyświeca, bowiem nie była w pełni wykorzystywana. Ponadto celem omawianej zmiany jest fizyczne pozyskanie materiału, z którego będzie mógł zostać przeprowadzony dowód, nie zaś samo przeprowadzenie.

Nowością jest również możliwość nałożenia przez Sąd obowiązku wyjawienia środka dowodowego przez stronę przeciwną. Chodzi tu o sprawy o naruszenie prawa własności intelektualnej. Powód w pozwie o takim charakterze może żądać, aby pozwany wyjawił lub wydał środek dowodowy, którym dysponuje, w szczególności dokumenty bankowe, finansowe lub handlowe, służące ujawnieniu i udowodnieniu faktów, warunkiem jest uprawdopodobnienie roszczenia.

Podobnie, uregulowano również możliwość złożenia wniosku o wyjawienie informacji. Na wniosek uprawnionego, bowiem sąd może przed wszczęciem postępowania w sprawie o naruszenie lub w jego toku aż do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji wezwać naruszającego do udzielenia informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji towarów lub usług, jeżeli jest to niezbędne dla dochodzenia roszczenia, a uprawiony wykaże on w sposób wiarygodny okoliczności wskazujące na naruszenie.

Informacje, których ma dotyczyć niniejszy obowiązek to, m.in. informacje o firmie, miejscu zamieszkania lub siedzibie i adresie producentów, wytwórców, dystrybutorów, dostawców, informacje o ilości wyprodukowanych, wytworzonych, wysłanych, otrzymanych lub zamówionych towarów lub świadczonych usług, jak również cenach otrzymanych w zamian za towary lub usługi, a w szczególnie uzasadnionych okolicznościach inne informacje, które są niezbędne do wykazania wysokości roszczenia.

Powództwa szczególne

Powództwo wzajemne w sprawie o naruszenie prawa do znaku towarowego lub wzoru przemysłowego, ustawodawca przewiduje jedynie jeżeli obejmuje żądanie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy lub obejmuje żądanie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Co ważne do tej pory takie roszczenie możliwe było wyłącznie w drodze postępowania przed Urzędem Patentowym RP.

Pojawia się także nowy rodzaj powództwa tj. o ustalenie czy określone czynności nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Tym samym przedsiębiorca może przed wdrożeniem innowacyjnych rozwiązań sprawdzić czy jego zamierzenia nie naruszają już istniejących praw.

Obowiązkowe zastępstwo procesowe

Ustawodawca wprowadził obowiązek profesjonalnego zastępstwa procesowego w sprawach rozpoznawanych w przedmiotowym trybie. Strona musi być zatem reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego.

Wyjątek stanowią sprawy, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych.

Właściwość Sądów

Sprawy o ochronę własności intelektualnej rozpoznawane będą w I instancji przez sądy okręgowe – Wydziały Własności Intelektualnej. Natomiast Sąd Okręgowy w Warszawie będzie wyłącznie właściwy w sprawach o ochronę własności intelektualnej dotyczących programów komputerowych, wynalazków, wzorów użytkowych, topografii układów scalonych, odmian roślin i tajemnic przedsiębiorstwa.

Nowo powstałe wydziały działają od 1 lipca 2020 r. przy Sądzie Okręgowym w Poznaniu, Lublinie, Gdańsku i Katowicach.

Autor:
Krystian Ćwiertnia
Natalia Ardelli